این ساحل جنوبی در لندنه
اگر دو هزار سال پیش در اطراف اینجا
صدای انسانی را می شنیدید
زبانش برای شما غیرقابل فهم بود
دو هزارسال پیش زبان انگلیسی
پایه ی اصلی خود را بنا نهاد
امروز زبان انگلیسی زمین را احاطه کرده
در هوایی که تنفس میکنیم
آنچه به عنوان گویش قبیله ای ظاهرا منزوی
در جزیره ای کوچک آغازشد
اکنون زبان بیش از
هزار میلیون نفر
سراسر دنیاست
داستان زبان انگلیسی یکی از
شگفت انگیز ترین داستان هاست که
ویژگی های یک ماجراجویی بی باک و موفقیت آمیز را دارد
سرسختی, خوش شانسی ,نزدیک به انقراض
در بیش از یک موقعیت
انعطاف پذیری خیره کننده و
قدرت فوق العاده برای جذب و اون
همچنان در جریانه
گویش های جدید، زبان های انگلیسی جدید، همواره
در سراسر جهان در حال پیدایش هستند
تهاجم های پی در پی مرسوم آن زمان
زبان مارا تهدید به نابودی میکردند
برنامه اول ما آن داستان را روایت خواهد کرد
برای 300سال زبان انگلیسی به فراموشی سپرده شده است
برنامه ی دوم ما خواهد گفت که چگونه
دوام آورد و چگونه مبارزه کرد
برنامه ی سوم ما خواهد بود که چگونه
زبان انگلیسی قدرت را در کلیساها و
دولت در دست گرفت (زبان انگلیسی به عنوان زبان رسمی کلیسا و دولت انتخاب شد)
برنامه ی چهارم ما:چگونه زبان انگلیسی زبان شکسپیر شد
در برنامه های بعدی ما این ساحل(لندن)را ترک میکنیم
همان گونه که زبان انگلیسی این کار را کرد
تا داستانی را روایت کنیم که چگونه در آمریکا
زبان یک فرمانروایی بزرگ
به زبانی دیگر تبدیل شد ما به کاراییب خواهیم رفت
جایی که انواع گوناگونی از زبان انگلیسی
از آن ریشه گرفته اند. هند،جایی که زبان انگلیسی
به زبان حاکم
بر کشوری با هزاران نفر تبدیل شد
استرالیا جایی که یک نوع زبان انگلیسی جدید و مطمئن
توسط مردمانی که اکثرا از
سرزمین مادریشان بیرون رانده شده بودند
ابداع شد
ما در زمان سفر میکنیم تا کشف کنیم
که چگونه زبان انگلیسی در قرن 21
به زبان بین المللی تجارت تبدیل
شده است. زبانی که
شهروندان دنبا با آن ارتباط برقرار میکنند
طی این پانزده هزار سال این
این جزایر کوچک به موفقیت های بزرگی رسیده اند که
قابل توجه است اما به نظر من
بزرگترین داستان موفقیت آمیز انگلستان
زبان انگلیسی است این برنامه ها در مورد
کلماتی است که با آن ها فکر میکنیم،حرف میزنیم،می نویسیم
میخوانیم. کلماتی که دورانی که در آن زندگی میکنیم را توصیف میکنند
اینجا جایی است که میتوانیم شروع کنیم
بلافاصله بعد از طلوع آفتاب در کشوری بیگانه
روی یک ساحل پهناور در کنار دریای شمالی
جایی که امروزه آنرا هلند مینامیم
اینجا فریزلند است و در این گوشه
از جهان است که ما همچنان میتوانیم
زبان مدرنی را بشنویم که به اعتقاد ما
بیشترین شباهت را به اجداد زبان انگلیسی
در پانزده هزار سال قبل دارد
بسیاری از مردم در فریزلند روز خود را
با گوش دادن به گزارش هواشناسی،
هواشناس معروف پیت پلیسمن،آغاز میکنند
برخی از کلمات او ممکن است آشنا به نظر بیایند
مثل four و three
frost و freeze
mist و blue
دلیل اینکه میتوانیم این کلمات را متوجه بشویم
این است که زبان فریزی مدرن و زبان انگلیسی مدرن
هردو به یک خانواده ی زبانی باز میگردند
خانواده ژرمنی (آلمانی) زبان ها
طی قرن ها بعضی از کلمات
کم و بیش بدون تغییر باقی مانده اند
کره،نان،پنیر،وعده غذایی،خوابیدن،قایق،برف
دریا طوفان
قبیله های ژرمنی غربی که این کلمات را ابداع کردند
مردمانی جنگجو و ماجرا جو بودند
آن ها بیش از هزارسال
در اروپا سفر میکردند
و مستعمره هایی داشتند که ما
آن هارا سرزمین های پست اروپای شمالی مینامیم
لهستان آلمان دانمارک
ولی آن ها همچنان تشنه تصاحب زمین های بیشتری بودند
آماده حرکت کردن اینجا جزیره ی تشلینگ است
ساحل انگلیس
حدود 250 مایل به جنوب غربی پشت سر من است
از این جزایر
و بخش پایین تر از سطح دریای فریزلند بود که در قرن پنجم
یک قبیله ژرمنی،بخشی از خانواده ای که
جوت ها و انگلوساکسون ها را نیز شامل میشد،
برای جستجوی زندگی بهتر سفر دریایی خود را آغاز کردند
و آن ها زبان خودشون،زبان مارا،
با خود بردند
قبیله های ژرمنی اولین کسانی نبودند که سواحل ما را مورد تهاجم قرار دادند
بیش از پانصد سال قبل
رومی ها نیز از طریق دریا آمدند تا اراده ی خود را تحمیل کنند
اکنون امپراطوری آن ها فروپاشیده بود
و آن ها این جزایر را ترک کرده بودند
و قبیله های بومی بریتون ها یا
و کلت ها را به حال خود رها کردند
این قلعه پونسی است قلغه ی باستانی رومی ها که سابقا
در کنار سواحل جنوبی قرار داشت
در تاریخچه ی آن دوره گزارش شده است که
مهاجمان ژرمنی در سال 491
اینجا را محاصره کردند و
و کلت هایی که به اینجا پناه آورده بودند قتل عام کردند. حتی یکی از آن ها
را زنده نگذاشتند بقیه کلت ها
از تهاجم جان سالم به در بردند
حدود یک میلیون یا بیشتر در انگلستان ولی آن ها مردمانی فقیربودند
سرنوشت آن ها
در کلمه ای است که قبیله های ژرمنی از آن برای توصیف آن ها استفاده میکردند
این کلمه ویلاس (willas) بود
کلمه ای که در زبان مدرن ولشی وجود دارد
هزار و پانصد سال پیش
به دو معنیه خارجی و برده بود
کلت ها خدمتکار و پیرو شدند
شهروندان درجه دو
تنها راه این بود که جزوی از قبیله ی مهاجمان شوند
فرهنگ و زبان آن هارا بپذیرند
کلت ها و زبانشان
به حاشیه رانده شدند
فقط تعداد معدودی از کلمات زبان کلتی
در زبان انگلیسی باقی ماندند
در شمال که من اهل آنجا هستم
ما کلمه ی crag را داریم که به معنیه سنگ است combe که معنیه دره ی عمیق است
و کلمات گویشی مثل brat و
brach به معنیه دست فروش
بخش هایی در اسم مکان ها هست
مثل tor در Tornpenhaw که خوانده میشود (توپنها)
روستایی در همسایگی روستای محل زندگی من
که از کلمه کلتیکی به معنای قله می آید
car در Carlisle به معنای مکان سنگربندی شده است
در جنوب آن ها اسم های
Tamils , Aven , Dover و London را برای ما به یادگار گذاشتند *اسم چند شهر
اما این ها کلمات شکسته بودند
زبانی که بر زبان انگلیسی غالب آمد، زبان فاتحان بود
تا پایان قرن ششم این قبیله های ژرمنی
نیمی از سرزمین بریتانیا را اشغال کرده بودند
آن ها به تعدادی پادشاهی تقسیم شوده بودند
Kent Sussex Essex و Wessex کنت، ساسکس، اسکس و وسکس
که مستعمره های جنوب شرقی و
غربی قبیله های ساکسون را تفکیک میکردند
آنگلیای شمالی، آنگلس نامیده شد که نامش را به انگلستان داد
mercia در سرزمین های داخلی
Northumbria در شما
خیلی از اسامی مکان های مدرن در این مناطق
از اسم این مستعمره ها یا کلماتی که آن ها اورده بودند، گرفته شده است
ما با آن ها زندگی میکنیم ما در آن ها زندگی میکنیم
هر روز
ing در نام شهرهای مدرن به معنیه
مردم آنجا می باشد
ton در ویتلی،جایی که من اهل آنجا هستم
به معنی حصار یا روستا می باشد
ham به معنی مزرعه میباشد که ممکن است باعث تعجب بعضی از
طرفداران تاتنهام بشود
اکنون قبیله های ژرمنی در سراسر کشور ساکن شدند
همه آن ها به لهجه های خود حرف میزدند
و از میان آن ها وقتی زبان را یکی کنید
انگلوساکسون یا انگلیسی باستان
و ما هر روز به این زبان صحبت می کنیم
زبانی که امروز استفاده میکنید را بررسی کنید همچنان هزاران کلمه
از زبان بیش از پانزده هزار سال قبل
خواهید یافت
از کلماتی که به اعضای خانوادمان نسبت می دهیم گرفته تا اعداد
- فکر می کنم امروز بازیو ببریم
پس به خاطرش می نوشم
من در منطقه ای مثل وستهام زندگی می کنم
و من دوستان وستهامی زیادی دارم
ولی وقته بازی که بش ، اونا دشمنمن
من با کسایی که تو سایت تاپ برد
باهاشون آشنا شدم برای دیدن بازی میرم
یا با دخترم برای بازی های دیگه. اون پنج سالشه
اون عاشق آواز خوندنه
البته آهنگای خوب من با پسرم اومدم
برای همین ما اول میریم
یه چیزی بخوریم
بعدش میریم به زمین بازی
خیلی کارا داریم که انجام بدیم حفظ جو
در این سال ها چنتا بازی بوده که امتیاز بالایی گرفتیم
بیش ترین امتیازی که شکستشون دادیم 6 در مقابل 1 بود
امیدوارم امروزم تکرارش کنیم
بیشتر آن کلمات از زبان انگلیسی قدیم بودند
اسم هایی مثل youth son daughter
field friend home و ground
حروف اضافه ای مثل in وon into by
و from
همه اعداد و افعالی مثل drink
go و come and go sing like و love
ولی آیا این کلمات سال ها پیش، جوره دیگه ای صدا می دادند؟
در یه جای تقریبا آرومتر
من از کارشناس زبان ، کیتی لاو ، پرسیدم
یکم متفاوت تر صدا می دادند
مثلا sun در انگلیسی باستان میشه sunne
پس خیلی متفاوت نیست game میشه gamen
ground میشه grund من متوجه شدم که
استیو گفت
his daughter loves singing songs دخترش عاشق آواز خوندنه
اگه میخاست اینو به انگلیسی باستان بگه میشد his dohtor lufu sang a singan
میتونی ببینی که
این خیلی شبیه زبان انگلیسی مدرنه
پس در حقیقت شما میتونید
مکالمه خوبی به زبان انگلیسی باستان داشته باشید
قطعا میتونید. هر کلمه ای که من الان دارم میگم
از انگلیسی باستانه
هیچ تخمینی میزنی که
چه تعداد کلمه در گذشته وجود داشته
در مقایسه با تعداد کلماتی که الان داریم؟
ما فکر می کنیم چیزی در حدوده 25 هزار کلمه
اگه اینو با زبان مدرن مقایسه کنی
خیلی کم به نظر می رسه
ولی اگه اینو در نظر بگیری که
یک آدم تحصیل کرده معمولی
احتمالا 10 هزار کلمه
در حافظه فعالش داره
تعداد زیادی کلمه است
زبان انگلیسی اولین قدم های خود
در جهت دور شدن از ریشه های قبیله ای را با احیای مسیحیت برداشت
به ما اذن ستایش
پادشاه آسمان ها را بده
قدرت خالق و ادراک او
مخلوق پدر عظیم، که همه عجایب را آفرید
فرمانروای جاودان
در سال 597 راهب و پیشوا آگستین
ماموریتی از رم به سمت کند آغاز کرد
در همان زمان راهبای ایرلندی کلیسای کلتیک
در شمال حضور داشتند
در یک قرن مسیحیان
کلیساها و صومعه هایی ساختند
ایجا کلیسای سینت پائول در جیراست
که بخش هایی از آن در قرن هفتم ساخته شده است
ایمان و سنگ تنها چیزهایی نبودند که
مبلغان مذهبی مسیحیت به کشور آوردند
آن ها زبان بین المللی
دین مسیحیت را با خود آوردند،زبان لاتین
اصلاحات لاتین تبدیل به بخشی از دسته کلمات زبان انگلیسی شدند
altera تبدیل بهalter شد
apostol تبدیل شد به apostle mass monk
و verse خیلی کلمات دیگر از زبان لاتین می آمدند
این میتواند به الگوی زبان انگلیسی تبدیل شود
لایه ای از کلمات که
از زبان های مختلف ریشه گرفته اند
و همچنین زبان انگلیسی حروف الفبای خود را از زبان لاتین گرفت
همانگونه که میدانیم انگلو ساکسون ها،فریزین ها و جوت هایی که
به انگلستان آمده بودند
حروف الفبا به همراه خود نیاورده بودند اما آن ها رون ها را آورده بودند
الفبای رونیک از
سمبل هایی تشکیل شده است که عمدتا خط های راست هستند
بنابراین حروف میتوانستند روی سنگ یا چوب حک بشوند
این ها (سنگ و چوب)رسانه هایشان بودند
نه کاغذ پوستی و کاغذ
اگرچه این یک شعر کوتاه است
اکثر نوشته های رونیکی که باقی مانده اند نشان میدهند که
رون ها بیشتر برای پیام های کوتاه
و گرافیتی به کار برده میشدند
الفبای لاتین فرق داشت
با انحناها و قوس هایی که داشت این امکان را فراهم میکردکه کلمات
به راحتی با استفاده از خودکار یا جوهر
روی کاغذ های پوستی و رق نوشته شوند
که این کاغذ ها به صورت یک کتاب جمع میشدند
و به صورت گسترده انتشار میافتند
مسیحیت کتاب را
به این سواحل آورد
خیلی زود فرهنگ بومی پژوهشگری شروع به شکوفا شدن کرد
فرهنگی مبتنی بر زبان لاتین و نویسندگی
انجیل باشکوه لیندیسفارنی
، در قرن هشتم
در جزیره لیندیسفارن ساخته شد
چندمایل به سمت جنوب،در صومعه سنت پاول در جیرا
راهب بزرگ انگلیسی
و دانشمند متولد شده و تحصیل کرده در نورثامبریا
شروع به نوشتن
اولین تاریخچه مردم انگلیس زبان کرد
البته او به زبان لاتین نوشت
زبان پژوهشگری
زبان غالب بین مردم همچنان انگلیسی قدیمی بود
اما لاتین ، این زبان قدرتمند،
هم اکنون در میان آن ها بود
اکنون زبان انگلیسی با استفاده از حروف الفبای لاتین نوشته میشد
در حالی که بعضی از حروف قدیمی رونی را نیزحفظ کرده بود
از قرن هفتم دیگر
خود زبان انگلیسی را به صورت نوشته شده روی کاغذهای پوستی میبینیم
با زبان و حروف الفبایی که
به تازگی برای خودمان به رسمیت شناخته بودیم
با نوشتن، زبان انگلیسی باستان
همچنان پیش روی سایر زبان های گفتاری در اروپای آن دوره بود
دعاها یادداشت می شدند
کتاب های انجیل ترجمه شدند
قوانین کشور ثبت شد (نوشته شد) و
طولی نکشید که زبان، توانایی
ثبت و بیان حجم عظیم
و دامنه گسترده ای
از تجارب انسانی را پیدا کرد
زبان انگلیسی باستان اکنون به قدر کافی قدرتمند و انعطاف پذیر بود
تا شما را به دنیاهای خیالی ببرد
خون را به آتش بکش شعر باش
اسپیر دینز ها در روزگاران قدیم *Spear-Danes : نام قبیله ای در حماسه بیوولف
پادشاهانی که بر آن ها فرمانروایی می کردند، دلیر و با عظمت بودند
ما راجع به نبردهای قهرمانانه شاهزادگان آن ها شنیده ایم
کسی نمی داند چه کسی
حماسه بیوولف را در زمانی بین اواسط قرن هفتم
و اواخر قرن دهم نوشت
این اولین شعر بزرگ زبان انگلیسی است
شروع سنتی باشکوه که
به چوسر، شکسپیر و فراتر از آن ها ختم شد
این شعر روزهای باشکوه قبیله های ژرمنی را گرامی می دارد
و مبارزی بی باک را به تصویر می کشد که
اسمش (بیوولف) را به شعر می دهد (اسم شعر نیز بیوولف است)
قدرت زبان را می توانید
در این متن که
دشمن بزرگ بیوولف، هیولای عظیم الجثه، گرندل را معرفی می کند، ببینید
در پایین دشت ها، از میان گرد و غبار ها
گرندل لعنت شده، حریصانه و جست و خیزکنان می آمد
قاتل نژاد انسان پیش آمد
در جستجوی طعمه در تالار بزرگ
عصبی و عاری از احساس به سمت قلعه پیش می رفت
و به حصار دور قلعه رسید
از شدت خشم خونش به جوش آمده بود
در ورودی قلعه را از جا کند در حلی که عطش خون داشت
مردی را گرفت و او را له کرد
دندان هایش را در استخوان های او فرو کرد
و خونش را کاملا مکید
جسم کاملا بی جان او را رها کرد
دست و پاهایش را خورد
این راجع به زبان انگلیسی در آن زمان چه چیزی به ما می گوید، شیموس ؟
اون چه نوع زبانی بود؟
آیا فکر میکنی
این زبان کاملا توسعه یافته شعری است؟
این قطعا زبان کاملا توسعه یافته شعری است
این دارای جزئیات
و پیچیدگی های ماهرانست اما
چیزی که مرا، از زمانی که بخش هایی از تاریخچه انگلوساکسون در بیوولف رو خوندم
راجع به زبان انگلیسی باستان، شگفت زده کرده
توانایی فوق العاده اون
در بیان وقایع است
این یک ادراک فوق العاده از
روایت شعر است
اون برای گزارش اعمال
و شرح و توصیف فوق العادست
ظرفیت فوق العاده ای
برای ساختن زبان های دیگر در زبان انگلوساکسون وجود دارد
کلمات خیلی واضح و مبرهن هستند
برای مثال bonehouse
خانه ای برای بدن
کلمه ای برای بدن. کلماتی زیبا برای آلات موسیقی
چنگ را gleo beam می گویند
gleo beam یعنی چوب شاد
یا چوب شادی gomen wudu : joy wood
شمشیر یا سپر
سپر میشه تخته جنگی warboard : war + board
این انرژی منحصر به شعر است که در زبان وجوددارد
توانایی ساخت کلمات مرکب
زیبایی خاصی به ما می دهد
چقدر از این کلمات داریم؟
فکر میکنم در بیوولف
چهل هزار کلمه داریم
ولی خیلیاشون تکراری اند
و احتمالا این کلمات در نثر بیشتر از نظم هستند
اگر صحبت کردن یک متکلم به زبان انگللوساکسون
با دوستش را می شنیدیم
ما احتمالا زبان کمتر استادانه تری
از بیوولف را می شنیدیم
پس داری میگی که بیوولف نوشته شد
تا با صدای بلند خونده بشه ؟
اون به طور قطع نوشته شده تا با صدای بلند خونده بشه
ولی سوالی که برخی پژوهشگران را به فکر وا می دارد
این است که آیا اصلا بیوولف نوشته شده است؟
ولی من فکر میکنم نظر اکثریت این است که
شما با یک نویسنده مواجهید که
با زبان شفاهی سنتی سروکار دارد
تو کتابو باز میکنی
اون ازت میخاد که چگونه به زبان بیاریش
خیلی مکالمه ها در اون وجود داره
و اونا با صراحت فوق العاده ای
از زبونت خارج میشن
در پیشینه ادبیات باستانی، زبان لاتین و زبان یونانی
بدنه های تنومند ادبیات را ساخته اند
در شرق، زبان عربی و چینی
در قرن هشتم و نهم
به عنوان زبان شعری استفاده می شدند. ولی در آن زمان
هیچ زبان دیگری در دنیای مسیحیت
نمی توانست به موفقیتی همتای شاعر بیوولف
و هم دوره ای های بی نامش دست پیدا کند
زبان انگلیسی باستان در حال رشد کردن بود
ماجراجویی در راه بود
ولی در حالی که در قرن پنجم بنیاد زبان انگلیسی
از این سواحل فریزلند آمده بود
اکنون در اواخر قرن هشتم
یک نابودکننده احتمالی زبان انگلیسی، پانصد مایل آنطرفتر به سمت شمال
در حال تعمیر کشتی جنگی خود بود
در اواخر قرن هشتم، فرهنگ پژوهشگری
مبتنی بر زبان لاتین
که در مکان هایی مانند لیندیسفارن که مهد زبان انگلیسی باستان بود
در حال رشد یافتن بود
از سوی دریا با خطر انقراض روبرو شد
این ها خرابه ها مطعلق به صومعه قرون وسطایی هستند که
در جزیره لیندیسفارن واقع بود
این وایکینگ ها بودند که
این مرکز دینی را که قبلا اینجا قرار داشت
به یغما بردند و به آتش کشیدند
برای این دزدان دریایی مشرک که در سال 793 اینجا از کشتی های خود پیاده شدند
این مرکز بزرگ پرهیزکاری
و پژوهشگری مسیحیت
مکانی اساسی در بقای دنیا و انجیل
چیزی بیش از یک خانه گنج بی دفاع نبود
جواهراتی که کتاب های کلیسا را زینت می بخشیدند
تبدیل به چیزهایی بی مصرف
دور گردن وایکینگ ها شدند
امروزه ممکن است وایکینگ ها در حالی که مراسم مذهبیشان را در یک روز خوب بیرون از خانه انجام می دهند
رمانتیک به نظر بیایند
بیش از دوازده قرن پیش
ورود آنها به اینجا به این خوبی ها نبود
برای خیلی ها، نشانه ای برای پایان تمدن به نظر می رسید
یک سال بعد از حمله به لیندیسفارن
وایکینگ ها برگشتند و جرو را به یغما بردند Jarrow :شهری در شمال شرقی انگلستان
کلیسایی که بده* ، یکی از بزرگترین دانشوران در آن بود
و یکی از بزرگترین کتاب خانه های جهان را داشت
این مرکز قدرتمند جهان لاتین
تنها جایی که زبان انگلیسی
منحصرا بین گویش های اروپایی نوشته می شد
سوخت و خاکستر شد
به همراه کتاب هایش
این آغازی برای هفتاد سال جنگ بود که در طول آن
وایکینگ ها این نیمه شرقی کشور را
وحشیانه نابود کردند
داستان های معدودی از اینکه دقیقا به کجا و در چه زمانی حمله کردند باقی مانده است
شاید به خاطر اینکه تعداد کمی جان سالم به در بردند
تا داستان را روایت کنند
در ابتدا مهاجمان با غنیمت هایشان به خانه برگشتند
ولی بعد تصمیم گرفتند که
خود سرزمین را نیز تحت سلطه بگیرند
در سال 865، وایکینگ ها، لششکری عظیم در جنوب اینجا
انگلیای شرقی، فرود آوردند
در مدت 5 سال
مهاجمان وایکینگ که اینک دین (Dane) نامیده می شدند Dane =دانمارکی
کنترل شمال و شرق کشور را به دست گرفتند
از تمامی پادشاهی های انگلوساکسون، تنها وسکس همچنان مقاومت می کرد
زبان اسکاندیناوی قدیم ، زبان فاتحان (وایکینگ ها) Old Norse= زبان اسکاندیناوی قدیم
در سراسر سرزمین در حال گسترش یافتن بود
زبان انگلیسی باستان
به همان سرنوشت زبان کلتیکی که جایش را گرفته بود، دچار شده بود
فراموشی تقدیری
زبان انگلیسی به یک قهرمان احتیاج داشت و یکی را پیدا کرد
مجسمه شاه آلفرد
اینجا در وینچستر ، پایتخت پادشاهی باستانی وسکس او
قرار دارد
او تنها پادشاه، در تاریخ ماست که لقب کبیر گرفته است
و اغلب از او به عنوان نجات دهنده انگلستان یاد میشود
این جریان قابل بحث است
زیرا در زمان آلفرد، ایده یک انگلستان متحد
وجود نداشت
آنچه مشخص است این است که
او مدافع بزرگ زبان انگلیسی بود
این، ویکتوریایی ها بودند که آلفرد را، آلفرد کبیر نامیدند
او یکی از محبوبان آن ها بود
یک قهرمان انگلیسی که رفتارش از روی غیرت بود
و او را به یک اسطوره ملی تبدیل کرد
ولی او تقریبا موفق نشد
او در اولین سال حمله دانمارکی ها به جنوب شرقی
بر تخت پادشاهی وسکس نشست
او در ابتدا به سختی توانست
مانع آن ها شود
در سال 878، دانمارکی ها در چینهام ویلشایر
درگیر نبردی شدند
که بعد ها مشخص شد نبردی تعیین کننده است
آلفرد با تعداد کمی سرباز
به سمت جنگل های سامرست رفت
در شرایط سخت، از میان جنگل ها
و مکان های غیرقابل دسترس عبور می کرد
در افسانه ها آمده است که
آلفرد به صورت ناشناس در کلبه زنی فقیر پناه گرفت
زن او را به خاطر اینکه
باعث شد نان و کیکی که او برای پختن روی اتش گذاشته بود، بسوزد سرزنش نکرد
اما واقعیت به این شیرینی نبود
موقعیت او بسیار حساس بود
و اگر پادشاهی او سقوط میکرد
کل کشور به کنترل و سلطه فاتحان(دانمارکی ها) در می آمد
و زبانشان به ناچار
زبان انگلیسی را نابود می کرد
اما آلفرد ثابت کرد که جنگجویی تیزهوش و متخصص تدابیر جنگی است
او در هنگام گذر از سامرست
هنر تکنیک های رزمی را آموخت
و با سربازان اسب سوارش
به نیروهای اشغالگر دانمارکی
حمل کرد
ولی او می دانست، این کافی نیست
برای باز پس گرفتن وسکس، دانمارکی ها باید
به میدان جنگ آورده و شکسن داده شوند
جنگجویان وسکسی متفرق شده بودند ولی
در بهار سال 878، آلفرد درخواستی برای
شرکت در جنگ برای مردان شایروود فرستاد
و سپاه آن ها به آلفرد ملحق شدند
حدود چهار هزار نفر
عمدتا مردانی از ویلشایر* و سامرست** *Wiltshire **Somerset
مسلح به تبرهای جنگی و نیزه های پرتابی
به دعوت او پاسخ دادند
آن ها در اگبرت استون جمع شدند *Egbert Stone
جاییکه راه ها و کوهپایه با هم تلاقی پیدا می کردند
چهل و هشت ساعت بعد، آن ها پیش روی کردند
طبل زنان
به سمت ارتش پنج هزار نفره دانمارکی ها رفتند
گزارشات انگلیسی های آن زمان
توصیف می کند که میدان جنگ
به سلاخ خانه و راهی از اجساد دانمارکی ها
توسط ارتش ساکسون ها تبدیل شد
مورخان امروزی، این مسئله را مورد بحث می دانند
ولی شکی نیست که آلفرد پیروز شد
تاج و تخت او محفوظ ماند
و مهم تر از آن برای داستان ما
زبان انگلیسی نیز در امان ماند
دانمارکی ها تسلیم شدند
رهبر آنها به عنوان یک مسیحی غسل تعمید داده شد
و پیروزی قاطع آلفرد، اینجا در ولشایر
در یک مدل اولیه از یک اسب سفید بزرگ
در زمینی که نجات داده بود حک شد
تا به یادگار بماند
آلفرد حتی نشانه مهمتری
در کشور به جای گذاشت
او معاهده ای با دانمارکی ها امضا کرد که
مرزی از میان کشور
از رود تایمز تا گذرگاه قدیم روم در جاده واتلینگ
برقرار می کرد
سرزمین های شمال و شرق که به اسم دنلاو* شناخته می شد *Danelaw
تحت سلطه دانمارکی ها
و سرزمین های جنوب و غرب
برای انگلیسی ها خواهد بود
هیچ کس نمی توانست از مرزها بگذرد مگر برای تجارت
در طول این دوره زمانی، به خاطر معاهده صلح آلفرد
وقتی دانمارکی ها همدیگر را در انگلستان می دیدند
دیدارشان به خاطر جنگ نبود بلکه به خاطر داد و ستد
و حتی ازدواج بین کشوری بود. اجتماعات آن ها با یکدیگر ترکیب شد
و همچنین زبان هایشان
زبان انگلیسی به جای غرق شدن در زبان دانمارکی
شروع به جذب آن کرد
من در مغازه ای در هگزهام در شمال شرقی انگلیس هستم
نقشه منطقه نشان می دهد که
چقدر سلطه دانمارکی ها گسترده بود
اسامی مکان هایی که با (by) به پایان می رسد
نشان دهنده اسم دانمارکی به معنی مزرعه میباشد
(thrope) مشخص کننده روستاست
thwaite بخشی از زمین
صفحات تولد، ازدواج و فوت روزنامه های محلی
پر از اسم هاییست که با son به پایان می رسند
اضافه کردن son به اسم پدر
راهی برای ساختن اسم در فرهنگ دانمارکی ها بود
تنها در این صفحه من هریسون، گیبسون
هادسون، رابسون، سندرسون، دیکنسون
سیمپسون، دوباره دیکنسون و واتسون میبینم
و مدرسه ای که در آن بودم
یک پتینسون، یک جانسون
یک رولینسون و یک دیکنسون دیگر هم داشت
بیرون، در خیابان ها، شما می توانید همین روند را همه جا
در تابلوی مغازه ها ببینید
حتی با گذشت قرن ها جابجایی مردم در سراسر کشور
همچنان اسم هایی که با son به پایان می رسند
در شمال و غرب سرزمین های دانمارکی ها
رایج تر از
جنوب و شرق است
شما هنوز هم میتوانید پژواک زبان اسکاندیناوی قدیم دانمارکی را
در شیوه ای که مردم حرف میزنند، بشنوید
تعدادی کلمه اسکاندیناوی قدیم
در گویش محلی شمال باقی ماند
کلماتی مثل beck برای stream garth برای paddock
وقتی پسر بچه بودم
به یاد دارم از کلمات گویشی
مثل slattery برای shower slape برای slippery
yait برای gait lab برای lip yech برای oak
yem برای home استفاده می کردم
زبان اصیل دانمارکی هر شب هفته در ویگتون Wigton : شهری تجاری در انگلستان
و خیلی از جاهای دیگر شنیده می شود
ولی تاثیر زبان اسکاندیناوی قدیم تنها محلی نبود
با گذشت زمان در سراسر کشور، صدها کلمه اسکاندیناوی
وارد زبان انگلیسی شدند
و ما هنوز هم از آن ها استفاده می کنیم
صدای SK یکی از ویژگی های زبان اسکاندیناوی قدیم است
و زبان انگلیسی کلماتی مانند
score sky و skive
و همچنین احتمالا هزاران کلمه دیگر از جمله
anger bull freckle knife neck root skull
و window را از آن قرًض گرفته است
بعضی اوقات ما هم از زبان نورس قدیم و هم زبان انگلیسی باستان استفاده می کنیم
دو کلمه برای یک چیز داشتیم
هر دو کلمه در زبان انگلیسی وجود دارند
ولی هر کدام معانی تقریبا متفاوتی به خود گرفته اند
craft جایی که انگلیسی باستان میگه skill نورس باستان میگه
برای hide که انگلیسی است نورس ها از skin استفاده می کنند
در زبان انگلیسی باستان شما (sick ) هستید
در زبان نورس شما ( ill ) هستید
این مثالی دیگر از توانایی خارق العاده
زبان انگلیسی در جذب است. گرفتن کلمات
از زبان های دیگر و افزودن ان ها
به گنجینه کلمات خود
برای افزایش ارزش و انعطاف کلمات
من فکر میکنم نکته مهم در مورد کلمات اینکه چقدر
با طبیعت معمولیشون ما رو متحیر می کنند
کلماتی مثل law egg husband
leg ill die ugly همه این کلمات از زبان اسکاندیناوی قدیم هستند
ولی با این وجود
شما لزوما فکر نمی کنید که این ها کلماتی خارجی باشند
و جالب تر از این همه این است که
ضمایر they there و then
نیز اسکاندیناوی هستند
و در مورد گرامر و شیوه ای که گرامز زبان انگلیسی را ساده تر کردند
آیا آن ها اونو از ریشه ژرمنی خودش دور نکردند؟
احتمالا این درست باشه که بگیم
زبان اسکاندیناوی قدیم بیش از هر زبان دیگری
زبان انگلیسی را تحت تاثیر قرارداده است
در واقع منجر به بازسازی زبان شدند
انگلیسی باستان به سبکی که ما امروزه
به ترتیب نقش کلمه جمله سازی می کنیم، جمله سازی نمی کرد
بلکه با اضافه کردن حروفی به پایان کلماتی مانند
حروف تعریف، ضمایر و اسم ها جمله می ساخت
و چیزی که اتفاق میوفته اینکه از طریق
ارتباط با یک زبان تقریبا مشابه
خیلی از این حروف پایانی
طبیعت متمایز خودشان را از دست دادند
در واقع این پروسه ای است که
ما می توانیم ببنیم بی طرفانه
در دوره انگوساکسون بی طرفانه اتفاق میوفته. پس زبان
تمایل به این کار دارد. اما ارتباط با
زبان نورس، سرعت این کار را بیشتر کرد
و زبان انگلیسی را به سمت مدرن شدن سوق داد
میتونی یه مثال ساده از اون برامون بزنی؟
بله، بیا یه جمله ساده مثل
The king gave horses to his men (پادشاه به مردمش اسب داد) را در نظر بگیریم
این جمله در زبان انگلیسی قدیم اینگونه گفته می شد
ولی در زبان انگلیسی باستان
حرف اضافه ای مثل to نداریم ولی به جاش
از (حروف خاص پایانی) استفاده می کنیم
که تقریبا همان معنی to his men را میدهد
و اون um است که
به پایان اسم men اضافه میشه
و شما کلمه gumum را دارید
در پایان اسم um و حالا جمع کلمه horse
an با اضافه کردن
به پایان کلمه blanc ساخته می شود
متاسفانه با نزدیک شدن
به پایان دوره انگلیسی باستان
um ما میبینیم که
بیش تر و بیش تر محو میشود
و ما املاهایی مثل guman an
blancan an را میبینیم
این واضحه که پادشاه محتمل تر هست که اسب را به مردمش بدهد
تا مردم را به اسب هایش بدهد
ولی میتونی ببینی که پتانسیلی برای اشتباه وجود دارد
بنابراین ما کم کم دیدیم که
حرف ها ی اضافه به جای
این حروفی که در خاتمه کلمات می آمدند و غیرواضح بودند، استفاده شدند
انگلیسی گفتاری از تهاجم دانمارکی ها
جان سالم به در برد ولی در حالی که
قرن نهم به پایان خود نزدیک می شد
انگلیسی نوشتاری در مرحله نابودی بود
و کینگ آلفرد نگران بود
وقتی آلفرد به سرزمین تحت پادشاهی خود نگریست، وحشت زده شد
دانشمندان صومعه ها زمانی
انگلستان را تبدیل به بزرگترین مرکز
تعلیم دین مسیحیت در اروپا کرده بودند اما
اما صد و پنجاه سال از روزهای باشکوه صومعه گذشته بود
و سنت پژوهشگری رو به زوال رفته بود
و حکمرانی وایکینگ ها
به این روند سرعت بخشیده بود
در کل کشور، آلفرد به سختی می توانست
تعداد انگشت شماری کشیش پیدا کند که
بتوانند زبان لاتین را بخوانند و متوجه بشوند
و اگر نمی توانستند زبان لاتین را متوجه بشوند
نمی توانستند آموزه های کتاب مقدس را که به مردم می گفت
چگونه زندگی هایی با فضیلت داشته باشند را بگذرانند
و نمی توانستند روح انسان ها را نجات بدهند
جایی که زمانی کلمات نوشتاری رشد می کردند و شکوفا می شدند
آلفرد اکنون در آنجا فقط بیماری مزمن روحی پیدا می کرد
او به دنبال درمانی گشت
یکی از راه ها این بود که زبان لاتین به روحانیون بیشتری آموزش داده شود ولی این کافی نبود
او راه حل بنیادی تری را انتخاب کرد
راه حلی که به زبان لاتین وابسته نبود
بلکه به زبان انگلیسی وابسته بود
او زبان انگلیسی را به قله های جدیدی از موفقیت رساند
در مقدمه ترجمه خود از رساله ی
پستورال کر پاپ گرگری Pope Gregory : کشیش کلیسای کاتولیک در سال های 590 تا 604 Pastoral care : رساله ای در شرح مسئولیت ها و وظایف روحانیون
آلفرد نوشت: من به یاد دارم که کلیسا ها قبل اینکه
تخریب و سوزانده بشوند، چگونه بودند
من دیده بودم که کلیساها در سراسر انگلستان
انباشته از جواهرات و کتاب بودند
و همچنین جمعیت کثیری از خادمان خداوند بودند
که نفع ناچیزی از
آن کتاب ها می بردند
چون نمی توتنستند چیزی از آن متوجه بشوند
به خاطر اینکه به زبان خودشان نوشته نشده بود
زبان خودشان انگلیسی بود
آلفرد نمیخواست زبان لاتین را کنار بگذارد
ولی او متوجه شد، خیلی ساده تر خواهد بود
اگر به مردم بیاموزیم که چگونه کتابی را بخوانند که
به زبان گفتاری خودشان (انگلیسی) نوشته شده باشد
بهترین پژوهشگران سپس می توانستند لاتین یاد بگیرند
و به نظام مقدس بپیوندند
بقیه هم همچنان می توانستند به پژوهشگری و
راهنمایی مقدس دسترسی داشته باشند ولی آن ها به زبان انگلیسی نوشته می شوند
اینجا در پایتخت خود، وینچستر
آلفرد تدبیری اندیشید
آن یک پروژه فوق العاده عجیب
برای ترویج سوادآموزی و
احیای زبان انگلیسی بود
او نوشت : ما باید
کتاب های مشخصی که دانستن آن ها برای همه ضرورت دارد را
به زبانی که همه ما بتوانیم متوجه بشویم
ترجمه و تنظیم کنیم
با کمک خداوند به سادگی از پسش برمیاییم
اگر صلح و آرامش داشته باشیم
بنابراین اکنون همه جوانان شهرنشین انگلیسی
توانایی این را خواهند داشت که
خود را وقف این کار بکنند
و مطالعه کنند تا زمانی که دیگر هیچ استفاده ی دیگری نداشته باشند
تا زمانی که بتوانند نوشته های انگلیسی را به خوبی بخوانند
آلفرد پنج کتاب در زمینه های
دینی، آموزش، فلسفه و
و تاریخ، ترجمه شده از لاتین به انگلیسی داشت
مسئولیتی دشوار
و پرهزینه
نسخه های رونوشت شده به دوازده اسقف فرمانروایی او فرستاده شد
تا، تا آنجایی که امکان داشت
دانش آن ها (دانش کتابها) گسترده شود
برای تایید بر اهمیت
و ارزش پروژه
آلفرد برای هر اسقف یک نشانگر گران قیمت فرستاد
که از آن برای نشانه گذاری متن استفاده می شد
این جواهر آلفرد است
بسیاری از مورخان باور دارند که
این جواهر بر راس یکی از آن نشانگرها قرار داشت
این جواهر که از کریستال از کریستال ساخته شده و با طلا میناکاری شده است
در سال 1693 در سامرست کشف شد
و اکنون در موزه ی اشمولین آکسفورد در معرض بازدید قرار دارد
و روی آن به زبان انگلیسی حک شده: آلفرد دستور ساخت مرا داد
آلفرد کبیر
زبان انگلیسی را، جواهر
تاج خود ساخت
اینجا در وینچستر
آلفرد یک انتشارات
تاسیس کرد
:سایر پروژه هایی که انجام داد شامل
راه اندازی تاریخچه انگلوساکسون بود که
صدها سال تاریخ را شرح میداد
آلفرد در سال 899 از دنیا رفت. یکی از میراث او
زبان انگلیسی بود
که با اعتبار و گسترش بیشتری از قبل خوانده می شد
هیچ چیز قابل مقایسه
با این حج از زبان بومی، تاریخ
فلسفه و شعر مکتوب در هیچ کجای دنیا نبود
زبان انگلیسی روی پای خودش ایستاده بود
تا اواسط قرن یازدهم
زبان انگلیسی به نظر محفوظ و در امان می آمد، اما حالا
مهاجمان دیگری در خفا منتظر بودند
زبان انگلیسی در حال مواجه شدن با
بزرگترین تهدید عمر خود بود
این مکان، قلعهد رومی در پونسی
جایی پر از خاطره برای زبان انگلیسی بود
از اینجا بود که
فریزین ها و سایر قبیله های ژرمنی
در قرن پنجم وارد انگلستان شدند
و زبان خودشان را معرفی کردند
حالا در سال 1066، موجی دیگر
از مهاجمان وارد شدند، نورمن ها
وقتی ویلیام، دوک نورمندی*، در سال 1066 Normandy : منطقه ای در شمال فرانسه
با سپاهش سفر دریایی را آغاز کردند تا ادعای تاج و تخت انگلیس را بکند
او مطمئن بود که حق با اوست
پادشاه انگلیسی ، ادوارد اقرار کننده Edward the Confessor : به این دلیل خود را اقرارکننده نامید، تا بین خودش و دیگر پادشاه انگلیس که نام او نیز ادوارد بود تمایز قائل شود
سال های بسیاری را در نرمندی گذرانده بود
و در آن زمان
منابع مختلفی ذکر کرده اند که او
ویلیام را به چشم برادر و یا حتی پسرش مینگریست
و او را جانشین خودش معرفی کرد
ادوارد مرگ قریب الوقوع اش را حس میکرد و ترس از شورشیان داخلی باعث شد تا
ادوارد بی اولاد
هرولد گادوینسون*، برادر همسرش *Harold Godwinson
و سرباز دلیر اسکسی خود را، که از ثروتمندترین
و قدرتمندترین لردهای انگلستان بود را
به نرمندی فرستاد تا با ویلیام پیمان وفاداری ببندد
ویلیام این کار را با سوگند خوردن
به دو تابوت مقدس انجام داد relic: در مسیحیت ریلیک، معمولا شامل بقایای اجساد روحانیون است
ولی وقتی ادوارد از دنیا رفت
هرولد که از سمت اعیان انگلستان حمایت می شد
در کلیسای وست مینستر تاج گذاری کرد
درست همان روزی که
ادوارد در آنجا دبه خاک سپرده شده بود
برای ویلیام بی رحم و ظالم
این توهینی آشکار بود
حمله با بیشترین نیروی انتظامی، تنها واکنش ممکن بود
سپاهیان اینجا در نزدیکی هستینگز، با هم روبرو شدند
طبق گفته ها اینجا جاییست که
هرولد به طرز مهلکی با اصابت تیر
به چشمش کشته شد. این مکان بعد ها
به یادبود این رویداد نامگذاری شد
ولی نه با یک کلمه انگلیسی مثل fight
بلکه با کلمه ای از زبان نورمن های پیروز جنگ battle
هرولد
آخرین پادشاه انگلیسی زبان انگلستان
برای سه قرن بود. در کریسمس سال 1066
ویلیام در کلیسای وست مینستر تاج گذاری کرد
در دولتی که به زبان انگلیسی و لاتین اداره می شد
ویلیام تماما فرانسوی صحبت می کرد
پادشاه و زبانی جدید
در راس قدرت انگلستان بودند enemy (دشمن) ، castle (قصر)
castle از اولین کلمات فرانسوی بود که
وارد زبان انگلیسی شد
نورمن ها زنجیره ای از این کلمات ساختند
تا قانون خود را بر کشور تحمیل کنند
این قلعه باشکوه در راچستار
از اولین قلعه هایی بود که با سنگ ساخته شد
نژاد نورمن ها و نورسمن هایی که Norsemen : گروهی از مردم ژرمن که در اسکاندیناوی زندگی می کردند
قرن ها قبل به انگلستان حمله کرده بودند
از یک دودمان بود ولی آن ها دیگر
به زبان ژرمنی صحبت نمی کردند بلکه
به زبان فرانسه که ریشه ای لاتین داشت صحبت می کردند
بسیاری از کلماتی که حرف می زدند
برای بومی های انگلیس عجیب بود
ولی به زودی به طرز ناخوشایندی آشنا خواهند شد
کلمات ما army ( ارتش)
archer, soldier, garrison, guard کماندار، سرباز، پادگان، نگهبان
همگی از زبان فرانسوی نرمن های فاتح انگلستان می آید
فرانسه زبانی بود که
ساختار نظام اجتماعی جدید را بیان می کرد
تاج، تخت پادشاهی و دادگاه، جوک، بارون و crown throne و Court Juke Baron و
nobility peasant vassal servant اصالت، روستایی، رعیت، خدمتکار
کلمات govern و liberty هم فرانسوی هستند
Authority obedienceand traitor قدرت، اطاعت، خائن
نرمن ها قانون را در دست خود گرفتند
felony arrest warrant justice جنایت، بازداشت، حکم، عدالت
judge و jury همگی کلمات فرانسوی هستند
و همچنین کلمات accuse, acquit, sentence, condemned متهم کردن، تبرئه کردن، محکوم کردن، محکوم
prison و jail = زندان تخمین زده شده است که
تا سه قرن بعد پس از سلطه نورمن ها
تقریبا ده هزار کلمه فرانسوی
زبان انگلیسی را به استعمار دراوردند
آن ها به سرعت وارد زبان انگلیسی نشدند
اما سلطه نورمن ها، معبری از لغات فرانسوی را گشود
که تاکنون بازمانده است
امروز کلمات فرانسوی در اطراف ما هستند
city, market شهر ، بازار
Porter (باربر) اینجا یه قزل الای شگفت انگیز داریم
وزنش حدوده چهارده پونده
چنتا ماهی اسقومری شگفت انگیز دازیم
که از ابردین اومدند
صدفا از سواحل اسکس اومدن
pork sausage bacon گوشت خوک، سوسیس، بیکن
پرتقال، لیموی ابدار grape (انگور) ، tart (تارت)
biscuit sugar cream fry vinegar بیسکوییت، شکر، خامه، سیب زمینی سرخ کرده، سرکه
تقریبا پانصد کلمه که فقط با غذا، آشپزی
و خوردن سروکار دارند، از زبان فانسه وارد زبان انگلیسی شده اند
این تنها بخشی از کلماتی است که وارد زبان ما شده است
و گنجینه کلمات زبان انگلیسی را
قرن ها پس از غلبه نورمن ها غنی کرده است
در طول بیست سال به دست گرفتن کنترل کشور
ویلیام، افسراند خود را برای
آمارگیری از پادشاهی خود اعزام کرد
راهب های پیتربارو* که هنوز هم *Peterborough
وقایع تاریخ انگلستان را
در تاریخچه های انگلوساکسون ثبت می کردند، با کراهت ذکر کرده اند که
حتی یک بخش از کشور هم از سرشماری جا نماند
نه حتی یک گاو نر
یا گاو ماده یا خوک
کتاب دومدی* که در حقیقت دو جلد از آن وجود دارد *Domeday: یک تاریخچه جامع از وسعت، ارزش و مالکیت زمین های انگلستان که در سال 1086 به دستور ویلیام انجام شد
نشان می دهد که نورمن ها کاملا
به زمین های انگلستان کنترل داشتند
و چقد تاثیر خود و زبانشان بر انگلستان گسترده بود
مستعمره های نورمن
حتی بیش از گذشته
روی ثروت انگلستان تمرکز کرده بودند
طبقه حاکم بومی قبل از فتح کشور
برای خشنودی پیروان ویلیام
قتل عام، تبغید و از میراثشان محروم شدند
نیمی از کشور
در دست تنها صد و نود نفر بود
half of that was helped the English
زبان انگلیسی به فراموشی سپرده شده بود
سیصد سال طول کشید تا دوباره ظهور کند
و وقتی ظهور کرد
تغییرات چشم گیری کرد